Ngay sau ngày 2-9-1945, mốc son khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời diễn ra vào ngày 3-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra một quyết định có ý nghĩa chiến lược và lịch sử đặc biệt: Tổ chức Tổng tuyển cử trong cả nước theo chế độ phổ thông đầu phiếu.
Quyết định ấy thể hiện tầm nhìn vượt thời đại, ý chí sắt đá và bản lĩnh của một dân tộc vừa giành được quyền làm chủ vận mệnh của mình. Trong bối cảnh nền độc lập còn non trẻ, bộ máy chính quyền mới hình thành; nạn đói, nạn dốt hoành hành; các thế lực phản động trong nước và thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị quay trở lại xâm lược, việc tổ chức một cuộc bầu cử dân chủ trên phạm vi cả nước không chỉ là một thách thức vô cùng to lớn mà còn là một quyết định đầy dũng khí, khẳng định niềm tin sắt son vào nhân dân và sức mạnh của chế độ mới.
Ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 14-SL về cuộc Tổng tuyển cử bầu đại biểu Quốc hội. Từ Trung ương đến địa phương, các ban bầu cử được thành lập tới tận xã, làng, bản, ấp; danh sách cử tri, danh sách ứng cử viên được niêm yết công khai; nhân dân sôi nổi trao đổi, thảo luận, lựa chọn những người xứng đáng đại diện cho mình. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, quyền bầu cử và ứng cử được thực hiện một cách đầy đủ, thực chất, không phân biệt giới tính, giai tầng xã hội, dân tộc, tôn giáo.
Càng gần đến ngày Tổng tuyển cử, khí thế chính trị trong cả nước càng sôi sục, lan tỏa mạnh mẽ. Uy tín và vai trò lãnh đạo của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh được nhân dân tuyệt đối tin tưởng và suy tôn. Tại Hà Nội, 118 Chủ tịch Ủy ban hành chính cùng đại diện các giới ở làng, xã đã đồng loạt kiến nghị đề nghị miễn cho Chủ tịch Hồ Chí Minh việc ứng cử, bởi Người đã được toàn dân suy tôn làm lãnh tụ của dân tộc. Tuy nhiên, trước nhân dân và trước pháp luật, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tuân thủ đầy đủ thể lệ bầu cử, trực tiếp ra ứng cử tại Thủ đô Hà Nội, qua đó thể hiện một cách sâu sắc tư tưởng thượng tôn pháp luật và nguyên tắc bình đẳng của mọi công dân trong chế độ mới.
Ngày 6-1-1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử nước Việt Nam mới chính thức được tiến hành trên phạm vi cả nước. Tại Thủ đô Hà Nội, đúng 7 giờ, tiếng chuông nhà thờ, tiếng trống chùa vang lên trên khắp các phố phường, báo hiệu giờ phút nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình. Bất chấp sự chống phá quyết liệt của các thế lực phản động, có tới 172.765 trong tổng số 187.880 cử tri, chiếm 91,95%, đã tham gia bỏ phiếu. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với tỷ lệ 98,40% số phiếu hợp lệ, thể hiện niềm tin sâu sắc của Nhân dân đối với Người.
Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 đã dẫn tới sự ra đời của Quốc hội khóa I-Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Đây là Quốc hội mang ý nghĩa “lập quốc”, đánh dấu bước phát triển có tính chất khai sinh của nền dân chủ mới, mở ra một thời kỳ lịch sử trong tiến trình xây dựng Nhà nước cách mạng của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Từ đây, quyền lực nhà nước thực sự được xác lập trên nền tảng ý chí và nguyện vọng của toàn thể nhân dân Việt Nam.
Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, Quốc hội Việt Nam luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn cách mạng, từ kháng chiến giành độc lập, thống nhất đất nước, đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển.
Mỗi nhiệm kỳ Quốc hội là một chặng đường lịch sử với những quyết sách lớn, những đạo luật nền tảng, phản ánh ý chí, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của nhân dân.
Quốc hội không ngừng được củng cố, đổi mới về tổ chức và phương thức hoạt động. Ngày càng phát huy rõ nét vai trò là cơ quan lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và thực hiện quyền giám sát tối cao...
Sáng nay, 6-1- 2026, Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6-1-1946 / 6-1-2026) được Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam long trọng tổ chức tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội.
Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự lễ kỷ niệm tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội